Mobbing Delilleri: Ne Toplanır, Nasıl Korunur? (2026 Rehberi)
- Yaklaşık ispat yeterli: Yargıtay kesin delil aramıyor — güçlü emareler sunman yetince ispat yükü işverene geçer.
- En güçlü deliller: Yazılı belgeler (e-posta, mesaj), psikiyatri raporu, mobbing günlüğü, tanık beyanları.
- Ses kaydı riskli: Genel kural olarak izinsiz ses kaydı suç (TCK m.133). Yargıtay ancak başka ispat imkanı kalmamışsa istisnai olarak kabul ediyor.
- Delilleri koru: Ekran görüntüsü al, buluta yedekle, kritik belgeler için noter tespiti yaptır.
- İşten ayrılmadan topla: Ayrıldıktan sonra e-posta, sistem kayıtları ve iç yazışmalara erişimin kapanır.
Mobbing yaşıyorsun ve harekete geçmek istiyorsun. Ama kafandaki en büyük soru şu: "Elimdeki deliller yeterli mi?" İyi haber: Yargıtay, mobbing davalarında kesin delil aramıyor. Kötü haber: Hiç delilsiz de dava kazanamazsın. Bu rehberde, hangi delillerin mahkemede geçerli olduğunu, bunları nasıl toplayacağını ve en önemlisi nasıl koruyacağını adım adım anlatıyoruz.
Önce Temel İlke: Yaklaşık İspat
Delil toplama stratejine başlamadan önce hukuki çerçeveyi bilmen gerekiyor. Mobbing, doğası gereği gizli ve dolaylı yollarla yapılır. Yargıtay bu gerçeğin farkında ve bu nedenle kesin ispat yerine "yaklaşık ispat" ilkesini benimsemiştir.
Bu ne anlama geliyor? Yüzde yüz kesin bir kanıt sunman gerekmiyor. Farklı türde delillerin bir arada değerlendirilmesiyle oluşan "güçlü bir emare bütünü" yeterli. WhatsApp mesajları + tanık beyanı + psikiyatri raporu + mobbing günlüğü birlikte sunulduğunda, Yargıtay bunu yaklaşık ispat olarak kabul ediyor.
Ancak "yaklaşık ispat yeterli" demek "delilsiz dava aç" demek değil. Ne kadar çok ve çeşitli delil sunarsan, davan o kadar güçlü olur.
1. Yazılı ve Dijital Belgeler
Yazılı deliller, mobbing davalarında en güçlü kanıt türüdür. Çünkü tarih, saat ve içerik açıkça belgelenmiştir ve sonradan değiştirilemez.
Toplanması gerekenler
- E-postalar: İşveren veya yöneticiden gelen aşağılayıcı, dışlayıcı, tehdit içeren veya haksız görev değişikliği bildiren e-postalar. Ayrıca seni toplantı davetlerinden, bilgi akışından veya e-posta gruplarından çıkaran aksiyonların ekran görüntüleri.
- WhatsApp / SMS / Teams mesajları: İş iletişiminde kullanılan tüm platformlardaki yazışmalar. Küçümseyici, baskıcı veya mobbing niteliği taşıyan mesajlar. Yargıtay, WhatsApp yazışmalarını hukuka uygun şekilde elde edildiğinde delil olarak kabul etmektedir.
- İşyeri iç yazışmaları: Görevlendirme yazıları, görev değişikliği bildirimleri, performans değerlendirmeleri, tutanaklar, uyarı yazıları. Özellikle mobbing öncesi ve sonrası performans değerlendirmelerindeki fark çok güçlü bir gösterge.
- Vardiya çizelgeleri / organizasyon şemaları: Sistematik olarak dezavantajlı vardiyalara atanma veya organizasyondan çıkarılma durumlarını gösterir.
Nasıl korunur
- Ekran görüntüsü al. Tarih ve saat bilgisi görünsün. Sadece kendi cihazına kaydetme — bulut depolamaya (Google Drive, iCloud) da yedekle.
- E-postaları güvenli şekilde kaydet. Sadece doğrudan sana yönelik mobbing içeren yazışmaları kişisel e-postana ilet.
- PDF olarak kaydet. Dijital yazışmaları PDF formatında dışa aktar — bu format tarih bilgisini korur ve düzenlenmesi zordur.
- En kritik belgeler için noter tespiti yaptır. E-posta yazışmaları, mesaj kayıtları gibi materyallerin noter tespiti, sahtelik iddiasına karşı korur. (Maliyeti yüksektir, sadece en kritik 1-2 belgeye yapın).
2. Mobbing Günlüğü
Mobbing günlüğü, en hafife alınan ama mahkemede en etkili delillerden biridir. Yargıtay, tarihlendirilmiş ve tutarlı günlükleri ciddi bir delil olarak değerlendirmektedir.
Ne yazılmalı
- Tarih ve saat — Olayın tam zamanı
- Yer — Ofis, toplantı odası, koridorda vb.
- Ne oldu — "Bana kötü davrandı" değil, "Toplantıda herkesin önünde 'senin yaptığın işe yaramaz' dedi" gibi spesifik.
- Kim yaptı — Kişinin adı ve pozisyonu
- Kim gördü — Olaya tanık olan kişilerin isimleri
- Duygusal etki — Nasıl hissettiğin, iş performansına etkisi
3. Sağlık Raporları
Psikiyatri raporu, manevi tazminat talebinin en güçlü destekleyicisidir. Aynı zamanda mobbingin seni somut olarak etkilediğinin kanıtıdır.
- Psikiyatri raporu: Depresyon, anksiyete bozukluğu, uyku bozukluğu tanılar. İşle ilişkilendirilmesi belirtilmişse çok daha güçlü.
- Reçete ve ilaç kayıtları: İlaç kullanımı, durumun ciddiyetini gösterir.
- Tedavi süreci: Düzenli seans geçmişi (psikolog veya psikiyatrist).
Mobbing bittikten aylar sonra alınan rapor, itirazlara maruz kalabilir. Erken alınan rapor, kronolojik tutarlılık sağlar. Tedavi giderleri maddi tazminat olarak da talep edilebilir (faturaları saklayın).
4. Tanık Beyanları
Özellikle sözel mobbing için çoğu zaman tek ispat aracı tanık beyanıdır. Tanıklar olaylara doğrudan şahit olan iş arkadaşları, eski çalışanlar veya İK çalışanları olabilir.
Tanık beyanları somut olmalı. "Genel olarak kötü davranılıyordu" soyut kalır. "15 Ocak'ta toplantıda X kişisine 'ne işin var burada' dedi, oradaydım" spesifik ve güçlüdür.
5. İşverene Yazılı Başvuru ve ALO 170
İşverene/İK'ya yazılı bildirim yapmak, mahkemede "bildirdim ama önlem alınmadı" tezini kanıtlar. E-posta ile gönder, somut iddialara yer ver ve alındı teyidi iste.
Ayrıca ALO 170 hattını arayarak şikayetini kayıt altına aldır. Resmi kayıt, "hem işvereni hem devleti bilgilendirdim" konumunu güçlendirir.
6. Ses ve Görüntü Kaydı: Riskli Alan
Bu konu en çok kafa karıştıran ve en çok hata yapılan alandır. Net olalım:
Türk Ceza Kanunu m.133 uyarınca, tarafların izni olmadan yapılan kayıtlar suç teşkil eder ve hukuka aykırı elde edilen delil mahkemede kabul edilmez.
- Aleni bir toplantıyı kaydetme.
- Üçüncü kişilerin konuşmalarını kaydetme.
- Kayıtları sosyal medyada veya dışarıyla asla paylaşma. (Doğrudan TCK ihlalidir).
Pratik tavsiyemiz: Ses kaydını stratejinin ana unsuru yapma. Bu bir kumardır. Yazılı delil imkanı gerçekten yoksa, bunu mutlaka bir avukatla değerlendir.
7. Ek Delil Kaynakları
- SGK kayıtları: Raporlu gün sayıları, iş göremezlik vb.
- Giriş-çıkış kayıtları: Fazla mesai veya izole edilmeyi ispatlar.
- Görev tanımı değişiklikleri: Yazılı tanım ile fiili iş farkı sistemik küçük düşürmeyi gösterir.
- Sosyal medya: İşverenin açık sosyal medya paylaşımı.
- Ayrılış kodu: İstifa (03) yerine Haklı fesih (04) kodunun bildirimi.
Delil Toplama Zaman Çizelgesi
Hemen (Bugün)
Günlük tutmaya başla. Mevcut e-posta/mesajları ekran görüntüsü alıp buluta yedekle. Şirket yazışmalarının fotoğrafını telefonla çek.
İlk Hafta
Psikiyatriste randevu al. Tanık olabilecekleri çıkar. Performans değerlendirmeleri ve sözleşmeyi indir.
İlk Ay
İşverene yazılı bildirim yap. ALO 170'i ara. Alacağın raporu kaydet. Gerekirse kritik 1 belge için noter tespiti yaptır.
Sürekli
Her olayı gününde kaydet, bulutu güncelle.
İşten ayrılmadan tüm verileri indir, dışa aktar. Ayrıldıktan sonra sistem bağlantın kesilecektir!
Durumunu Analiz Et
Hangi delillere sahipsin, hangilerini toplamalısın, pozisyonun ne kadar güçlü? MobbingSaver'ın yapay zeka destekli analiz aracı ile durumunu raporlayabilirsin.
MobbingSaver
Durumunu Ücretsiz Analiz Et
Yaşadığın durumu değerlendir, delillerinin yeterliliğini gör ve kişiye özel bir aksiyon planı oluştur.
Sıkça Sorulan Sorular
Tanığım yoksa dava açabilir miyim?
Tanık olmadan dava açmak mümkün. Yazılı deliller (e-posta, mesaj), psikiyatri raporu ve mobbing günlüğü birlikte değerlendirildiğinde yaklaşık ispat oluşturabilir. Yargıtay bazı kararlarında yeterli yazılı delil varsa tanık aranmayacağını belirtmiştir. Ancak tanık desteği davayı önemli ölçüde güçlendirir.
İşverenin haberi olmadan delil toplamak yasal mı?
Kendi e-postalarının, sana gönderilen mesajların ve kendi katıldığın toplantılardaki yazışmaların ekran görüntüsünü almak yasaldır — bunlar senin de tarafı olduğun iletişimler. Ancak dikkat: iş e-postalarını kişisel hesabına iletirken içinde ticari sır veya müşteri verisi bulunan yazışmaları iletme — bu gizlilik ihlali sayılıp tazminatsız fesih gerekçesi oluşturabilir. Ekranın fotoğrafını çekmek daha güvenli bir alternatiftir. İzinsiz ses kaydı ise genel kural olarak suç teşkil eder (TCK m.133), Yargıtay'ın istisnai kabulü sadece başka ispat imkanı kalmadığı durumlarda geçerlidir.
Mobbing günlüğü mahkemede gerçekten işe yarar mı?
Evet. Yargıtay, tarihlendirilmiş ve tutarlı mobbing günlüklerini delil olarak değerlendirmektedir. Özellikle olayların sistematikliğini ve sürekliğini göstermek için çok etkili. Günlüğün güvenilirliğini artırmak için elektronik ortamda (e-posta veya bulut belge) tut ve her olayı aynı gün kaydet.
Performans değerlendirmem neden önemli?
Mobbing öncesi "başarılı" olan performans değerlendirmesinin mobbing sonrası aniden "yetersiz" olarak değişmesi, sistematik baskının güçlü bir göstergesidir. Bu fark, mahkemede mobbingin varlığını destekleyen önemli bir delil oluşturur.
Delillerin noter tespiti ne işe yarar?
Noter tespiti, delillerin belirli bir tarihte mevcut olduğunu resmi olarak belgeler. Bu sayede işveren "bu mesajlar sonradan uyduruldu" veya "düzenlenmiş" gibi itirazlarda bulunamaz. Özellikle dijital yazışmalar ve e-postalar için önerilir. Maliyet delil hacmine göre değişir ve toplu tespit yüksek tutarlara ulaşabilir. Sadece davanın kaderini belirleyecek en kritik 1-2 belge için yaptırılması stratejik olarak doğrudur.
İşten çıktıktan kaç yıl sonra dava açabilirim?
Kıdem ve ihbar tazminatı davalarında zamanaşımı, iş akdinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıldır. Manevi tazminat davası için de 2 yıllık haksız fiil zamanaşımı veya duruma göre 10 yıllık genel zamanaşımı uygulanabilir. Ancak delillerin zamanla zayıflayacağını unutma — mümkün olduğunca erken harekete geç.
Editoryal not
Yazar: MobbingSaver İçerik Ekibi
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Özellikle ses ve görüntü kaydı konusunda somut durumunuza özel hukuki değerlendirme için bir iş hukuku avukatına danışmanız şiddetle tavsiye edilir.
MobbingSaverDurumunuzu Analiz Edin
Pozisyon gücü skorunuzu öğrenin, kişiye özel aksiyon planı ve detaylı rapor alın.